Özbekistan'a karayolu taşıtları için aksam ve parçalar ihracatı

1. 01

   Hazırlık

   İhracata başlamadan önce: ürün kodunuz (GTİP) doğru olmalı ve bir ihracatçı birliğine üye olmalısınız. Fuar ve numune için ATA karnesi geçici ihracatı kolaylaştırır.

   İhracatçı birliğine üyelikİhracat yapabilmek için ürünle ilgili bir ihracatçı birliğine üye olmak kanunen gereklidir; her ihracat beyannamesi birliğe onaylatılır.+

   Kim düzenler

   Türkiye İhracatçılar Meclisi'ne (TİM) bağlı ihracatçı birlikleri

   Nereden

   Bölgenizdeki ihracatçı birlikleri genel sekreterliği (ürün grubunuzun birliği)

   Nasıl

   Başvuru formu ve taahhütname, ticaret sicil gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri ve ödeme dekontuyla ilgili birliğe başvurulur.

   Ne zaman

   İlk ihracattan önce.

   Resmî kaynak: tim.org.tr · 2026-10-01

   ATA karnesi (fuar malzemesi ve numune)ATA sistemine taraf ülkelere fuar malzemesi, numune gibi eşyanın geçici olarak götürülüp geri getirilmesini başka gümrük belgesi gerekmeden sağlar.+

   Kim düzenler

   TOBB'un yetkilendirdiği odalar; odaya üye olmak şart değildir.

   Nereden

   TOBB ATA Karnesi Başvuru Sistemi (atak.tobb.org.tr)

   Nasıl

   Sisteme üye olunur, bilgi ve belgeler yüklenip e-imzayla başvurulur; oda eşya listesini onaylayınca karne tescil edilir ve teminat alınır. Karne bir yıl geçerlidir.

   Ne zaman

   Fuar ya da numune için geçici ihracatta, ATA sistemine taraf ülkelere.

   Resmî kaynak: atak.tobb.org.tr · 2026-10-01

2. 02

   Menşe belgesi ve vergi

   Özbekistan ile tercihli ticaret anlaşması kaydı yok: genel (MFN) gümrük vergisi uygulanır; alıcı isterse menşe şahadetnamesi düzenlenir.

   KDV (ithalatta)

   %12

   Menşe şahadetnamesiEşyanın (tercihli olmayan) Türk menşeli olduğunu kanıtlar; indirimli vergi sağlamaz.+

   Kim düzenler

   İhracatçı düzenler; üyesi olduğu ticaret/sanayi odası onaylar. Gerekirse alıcı ülke konsolosluğu da onaylar.

   Nereden

   Üye olunan ticaret/sanayi odası; TOBB MEDOS sistemi (8 Nisan 2020'den beri yalnızca MEDOS)

   Nasıl

   MEDOS'ta doldurulur, destekleyici belgeler yüklenir ve onay için odaya gönderilir.

   Ne zaman

   Zorunlu değildir; alıcı ülke o eşya için menşe şahadetnamesi isterse düzenlenir.

   Resmî kaynak: ticaret.gov.tr · 2026-10-01

3. 03

   Standart ve ürün belgeleri

   Özbekistan pazarında zorunlu uygunluk sistemi: Zorunlu belgelendirme (Özbekistan Teknik Düzenleme Ajansı). Ürününüzün kapsamda olup olmadığını aşağıdaki resmî kaynaktan kontrol edin; belge çoğunlukla alıcı ya da ithalatçıyla birlikte alınır.

   Zorunlu uygunluk sistemi

   Zorunlu belgelendirme (Özbekistan Teknik Düzenleme Ajansı)

   Zorunlu belgelendirmeye tabi ithal ürünler test edilip akredite kuruluştan en fazla 3 yıl geçerli uygunluk belgesi almalıdır.

   Kapsam

   Zorunlu belgelendirme listesindeki ürünler.

   Kim verir

   Özbekistan Teknik Düzenleme Ajansı ve akredite belgelendirme kuruluşları.

   Nasıl alınır

   Ürün akredite laboratuvarda test edilir ve akredite kuruluş uygunluk belgesi verir.

   Resmî kaynak: trade.gov · 2025-12-09

   Alıcı ülkenin istediği belgeler

   • Özbek cumhuriyetinde kayıtlı tüzel kişiler ve bireysel girişimciler dış ticaret yapabilir.
   • İthalatçı gümrük otoritelerine gümrük kargo beyannamesi ve mal takip belgeleri sunmalıdır.
   • Menşei belgesi talep edilirse (uluslararası anlaşmalar veya ilgili taraf tercihine göre) sunulmalıdır.
   • 1 milyon dolar ve üzerinde dış borçla finanse edilen projeler kapsamındaki ithalatçı sözleşmeleri incelemeye tabi tutulabilir.
   • Menşei belgesi düzenlenmesi için Özbek dilinde işaretleme yapılması gerekir (belirli tüketici ürünleri için).

   Kaynak: ABD Ticaret Bakanlığı ülke rehberi · 2025-12-09

   Analiz ya da test raporu (akredite laboratuvar)Ürünün alıcı ülke ya da mevzuat şartlarını karşıladığını akredite laboratuvarın ölçüm sonucuyla belgeler; sertifika başvurularında istenir.+

   Kim düzenler

   TÜRKAK'ın akredite ettiği deney ve kalibrasyon laboratuvarları

   Nereden

   TÜRKAK web sitesindeki akredite kuruluş listesi

   Nasıl

   Akreditasyon kapsamı uygun bir laboratuvar seçilip numune gönderilir; TÜRKAK uluslararası karşılıklı tanıma anlaşmalarına üye olduğundan raporlar yurt dışında da kullanılabilir.

   Ne zaman

   Alıcı ülke analiz istediğinde, uygunluk değerlendirmesinde ve sertifika başvurularında.

   Resmî kaynak: turkak.org.tr · 2026-10-01

4. 04

   Teslim şekli ve taşıma

   Özbekistan için kara, deniz ve (bölgeye göre) demiryolu seçenekleri var. Kara yolunda ve konteynerde her taşıma türüne uygun kurallar (FCA, CPT, CIP, DAP) seçilir; FOB, CFR, CIF yalnızca deniz ve iç su yolu içindir.

   • Karayolu (TIR)

     Belge: CMR taşıma senedi · Taşıyıcı (nakliye firması) düzenler

     Komşu ve yakın pazarlarda kapıdan kapıya; transit ülkelerin geçiş şartlarını nakliyecinize sorun.

   • Demiryolu

     Belge: Demiryolu taşıma senedi (CIM ya da SMGS) · Demiryolu işletmesi ya da forwarder düzenler

     Avrupa ve Orta Asya bağlantılarında karayoluna alternatif.

   • Denizyolu (konteyner ya da Ro-Ro)

     Belge: Konşimento (Bill of Lading) · Taşıyıcı (armatör) ya da forwarder düzenler

     Uzak pazarlarda ve ağır yükte en düşük birim maliyet; liman-liman kurallarında FOB, CFR, CIF kullanılabilir.

   Teslim şekilleri (Incoterms® 2020): kim neyi üstlenir?

   Kural	Satıcının yükü	Risk alıcıya geçer
   EXW Ex Works (İş yerinde teslim)	Malı kendi tesisinde hazır eder; ihracat gümrüğü dahil her işi alıcı yapar.	Mal alıcının emrine hazır edildiğinde
   FCA Free Carrier (Taşıyıcıya teslim)	İhracat gümrüğünü yapar, malı alıcının seçtiği taşıyıcıya belirlenen yerde teslim eder.	Taşıyıcıya teslimde
   CPT Carriage Paid To (Taşıma ödenmiş olarak)	Ana taşımanın navlununu öder.	İlk taşıyıcıya teslimde (navlunu satıcı ödese de)
   CIP Carriage and Insurance Paid To (Taşıma ve sigorta ödenmiş)	Ana taşıma navlununu ve sigortasını öder.	İlk taşıyıcıya teslimde
   DAP Delivered at Place (Belirlenen yerde teslim)	Malı varış yerine kadar getirir; varış ülkesinde ithalat gümrüğü ve vergileri alıcıya aittir.	Varış yerinde, boşaltmaya hazır olduğunda
   DPU Delivered at Place Unloaded (Boşaltılmış olarak teslim)	Malı varış yerine getirip boşaltır; ithalat işlemleri alıcıya aittir.	Varış yerinde boşaltıldığında
   DDP Delivered Duty Paid (Gümrük vergisi ödenmiş teslim)	Varış ülkesinin ithalat gümrüğünü, vergilerini ve KDV'sini de üstlenir.	Varış yerinde, boşaltmaya hazır olduğunda
   FAS Free Alongside Ship (Gemi doğrultusunda teslim)yalnız deniz	İhracat gümrüğünü yapar, malı yükleme limanında geminin yanına koyar.	Malın gemi yanına konulmasıyla
   FOB Free on Board (Gemide teslim)yalnız deniz	İhracat gümrüğünü yapar, malı yükleme limanında gemiye yükler.	Mal gemiye yüklendiğinde
   CFR Cost and Freight (Masraflar ve navlun)yalnız deniz	Varış limanına kadar deniz navlununu öder.	Mal gemiye yüklendiğinde
   CIF Cost, Insurance and Freight (Masraflar, sigorta ve navlun)yalnız deniz	Varış limanına kadar navlunu ve deniz sigortasını öder.	Mal gemiye yüklendiğinde

   Kural kodları ve gruplama: ICC, Incoterms® 2020. Sözleşmeye kural kodunu ve yeri "Incoterms® 2020" atfıyla yazın.

5. 05

   Sevkiyat ve gümrük

   Her sevkiyatta: ihracat faturası ve gümrük beyannamesi. Çoğu ihracatçı beyannameyi gümrük müşavirine yaptırır; taşıma belgesi taşıyıcıdan gelir.

   İhracat faturası (e-Fatura)Mal ihracatının satış faturasıdır; e-Fatura mükelleflerinde gümrük beyannamesiyle elektronik olarak eşleşir.+

   Kim düzenler

   İhracatçı (satıcı)

   Nereden

   Gelir İdaresi e-Fatura uygulaması, ihracat senaryosu

   Nasıl

   e-Fatura'ya kayıtlı ihracatçı mal ihracı faturasını e-Fatura olarak düzenler; gümrükte kâğıt fatura eklenmez, Tek Pencere Sistemi'nde üretilen kod beyannameye yazılır.

   Ne zaman

   Her sevkiyatta. e-Fatura'ya kayıtlı mükelleflerde 1 Temmuz 2017'den beri e-Fatura zorunlu.

   Resmî kaynak: cdn.gib.gov.tr · 2026-10-01

   İhracat (gümrük) beyannamesiİhraç edilecek eşyayı gümrük idaresine beyan eden temel gümrük belgesidir.+

   Kim düzenler

   İhracatçının kendisi ya da gümrük müşaviri

   Nereden

   Gümrük müdürlüğü; BİLGE sistemi (e-imzayla, kâğıtsız)

   Nasıl

   BİLGE'de doldurulur, ihracatçı birliğine onaylatılır, tescil edilir; muayene hattını sistem belirler. Çoğu ihracatçı bu işi gümrük müşavirine yaptırır.

   Ne zaman

   Her sevkiyatta, eşya Türkiye'den çıkmadan önce.

   Resmî kaynak: ggm.ticaret.gov.tr · 2026-10-01

6. 06

   Ödeme, risk ve destekler

   OECD ülke risk sınıfı 5/7 (0 en düşük risk). Yeni alıcıda peşin ya da akreditif, tanıdık alıcıda vesaik ya da mal mukabili; vadeli satışta alacak sigortası düşünülmeli.

   • Peşin ödemeihracatçı riski: En düşük

     Alıcı malı göndermeden önce öder. Yeni alıcıda ihracatçı için en güvenli yol; alıcı için en riskli olduğundan rekabette zorlayabilir.

   • Akreditif (L/C)ihracatçı riski: Düşük

     Alıcının bankası, sözleşmede sayılan belgeler eksiksiz sunulursa ödemeyi taahhüt eder. Belgelerin akreditife birebir uyması gerekir; bankanız şartları inceler.

   • Vesaik mukabili (CAD)ihracatçı riski: Orta

     Mal belgeleri bankalar aracılığıyla alıcıya ödeme karşılığında teslim edilir. Alıcı belgeleri almazsa mal varış ülkesinde kalır.

   • Mal mukabili (açık hesap)ihracatçı riski: En yüksek

     Alıcı malı aldıktan sonra vadede öder. Güvenilir ve tanınan alıcıda; alacak sigortasıyla birlikte düşünülmeli.

   Türk Eximbank alacak (ihracat kredi) sigortasıYurt dışı satışlardan doğan alacakları ticari ve politik risklere karşı sigortalar.+

   Kim düzenler

   Türk Eximbank

   Nereden

   Türk Eximbank şubesi ya da bölge sigorta müdürlüğü; sonrası Eximbank e-şube

   Nasıl

   Poliçe başvuru formu ekleriyle Eximbank'a e-postayla gönderilir; poliçe imzalanıp teslim edildikten sonra her alıcı için limit istenir.

   Ne zaman

   İsteğe bağlı; 360 güne kadar vadeli satışlarda.

   Resmî kaynak: eximbank.gov.tr · 2026-10-01

   Pazara giriş belgesi desteği (sertifika masrafları)Pazara girişte istenen belge, sertifika, test-analiz ve kayıt (ör. REACH) giderleri devlet desteğiyle karşılanır.+

   Kim düzenler

   Ticaret Bakanlığı; başvuruyu üyesi olunan ihracatçı birliği genel sekreterliği değerlendirir.

   Nereden

   Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden ihracatçı birliğine

   Nasıl

   Belge alındıktan sonra gerekli evrakla DYS üzerinden başvurulur.

   Ne zaman

   Belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 6 ay içinde.

   Resmî kaynak: ticaret.gov.tr · 2025-06-30

7. 07

   Türkiye tarafında işlemler

   İhracatın Türkiye tarafındaki kazanımları: KDV iadesi, ithal girdide vergi muafiyeti ve düzenli ihracatçı için gümrükte kolaylıklar.

   İhracatta KDV istisnası ve iadesiİhracat teslimleri KDV'den istisnadır; ihracat için yüklenilen ve indirimle giderilemeyen KDV iade edilir.+

   Kim düzenler

   Gelir İdaresi Başkanlığı / bağlı vergi dairesi

   Nereden

   İnternet Vergi Dairesi (intvrg.gib.gov.tr)

   Nasıl

   İhracat faturası KDV'siz düzenlenir ve beyannamede istisna olarak gösterilir; iade için İnternet Vergi Dairesi'nden talep dilekçesi ve indirilecek/yüklenilen KDV, satış faturaları ve gerekirse gümrük çıkış beyannamesi listeleri gönderilir.

   Ne zaman

   İhracatın yapıldığı dönemin KDV beyannamesiyle.

   Resmî kaynak: intvrg.gib.gov.tr · 2026-10-01

   Dahilde İşleme Rejimi (DİR) ve izin belgesiİhraç ürünü için gereken hammadde, yardımcı madde ve ambalajı gümrük vergisinden muaf ithal etmeyi sağlar.+

   Kim düzenler

   Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü izin belgesini düzenler.

   Nereden

   Ticaret Bakanlığı, elektronik başvuru

   Nasıl

   Firma izin belgesi için elektronik ortamda Bakanlığa başvurur; belge en fazla 12 ay için düzenlenir ve ihracat taahhüdü yerine getirilince kapatılır.

   Ne zaman

   İhraç ürününde ithal girdi kullanılacaksa, girdi alınmadan önce.

   Resmî kaynak: ticaret.gov.tr · 2026-04-17

   Yetkilendirilmiş Yükümlü (YYS) ve onaylanmış ihracatçıGüvenilir firmalara gümrükte basitleştirilmiş işlemler, yerinde gümrükleme ve menşe belgelerini kendi düzenleme yetkisi sağlar.+

   Kim düzenler

   Ticaret Bakanlığı'na bağlı yetkili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri

   Nereden

   Yetkili bölge müdürlüğü ya da e-Devlet

   Nasıl

   YYS sertifikası için başvurulur; yerinde gümrükleme, A.TR'yi kendi düzenleme ve kıymete bakılmaksızın fatura beyanı izinleri ilk başvuruda ya da sonradan istenebilir.

   Ne zaman

   İsteğe bağlı; düzenli ihracat yapan firmalar için.

   Resmî kaynak: ticaret.gov.tr · 2026-10-01

Bu yol haritası yön göstericidir; her bilgi bağlantılı resmî kaynaktan, kaynak tarihiyle derlenmiştir. Mevzuat değişebilir: sevkiyattan önce gümrük müşavirinize, ihracatçı birliğinize ve alıcınıza teyit ettirin.

• Amerika Birleşik Devletleri84,7 mlr $ · TR %0,8
• Almanya49,7 mlr $ · TR %3,5
• Meksika32,5 mlr $ · TR %0,4
• Kanada18,5 mlr $ · TR %0,5
• Fransa18,5 mlr $ · TR %4,2
• Çin16,5 mlr $ · TR %0,2
• Slovakya16,2 mlr $ · TR %0,9
• Çekya13,7 mlr $ · TR %2,7
• İspanya13,7 mlr $ · TR %3,5
• Polonya12,6 mlr $ · TR %3
• Birleşik Krallık11,6 mlr $ · TR %3,6
• Brezilya8,6 mlr $ · TR %0,3